Het belang van de overige kenmerken

Naast de optiek zit er in een telescoop nog veel meer dat invloed heeft op je beeld. Zo zijn er verschillende statieven die ook geschikt zijn voor verschillende doeleinden. Of denk eens aan filters die er voor zorgen dat het contrast van de maan vergroot wordt. Op die manier kun je het beeld nog verder optimaliseren. Hoe je met accessoires en andere kenmerken van een telescoop de ervaring nog beter kunt maken lees je hier.

Oculairs

Een oculair is eigenlijk de tweede lens in een refractor-telescoop en de enige lens in een reflector-telescoop. Je kunt oculairs kopen met allerlei verschillende optische designs, bestaand uit één of meerdere lenzen. Een oculair kan haast gezien worden als een kleine telescoop op zich. Maar waar dient een oculair nu precies voor?

Oculairs hebben invloed op de vergroting. Hoe kleiner het objectief, hoe kleiner de vergroting. Hiermee kun je dus zelf bepalen of je wilt inzoomen op een klein stuk van het heelal of dat je het overzicht wilt houden. Oculairs zorgen ook voor een scherper beeld en dat het comfortabel is om hemellichamen te observeren.

Oculairs hebben, net als lampen, een fitting. Deze kan drie diameters hebben: 0.964 inch (2,45 cm), 1.25 inch (3,18 cm) of 2 inch (5,08 cm). De oculairhouder, waarin je het oculair in de telescoop plaatst, heeft echter maar één van bovenstaande openingen. Dit kan niet veranderd worden. Wanneer je een ander oculair bij jouw telescoop wilt kopen, moet je rekening houden met de diameter van de oculairhouder. De meest gangbare internationale standaard is 1.25 inch. De meeste telescopen in onze shop zijn dan ook uitgerust met een oculairhouder van 1.25 inch.

Barlowlens

Om de maximale vergroting van de telescoop nog verder te verhogen, is een Barlowlens een makkelijke en goedkope oplossing. Het oculair van de telescoop plaats je in de Barlowlens. Bij de meeste telescopen wordt een Barlowlens meegeleverd. Wil je zelf een Barlowlens aanschaffen, dan is het verstandig om op het volgende te letten:

Als je een te grote vergroting creëert, heb je kans op een vervaagd beeld. De vuistregel is dat de maximale zinvolle vergroting 2x de diameter van de telescoop mag zijn. Creëer je een vergroting hoger dan dit, dan krijg je een onscherp beeld.

GoTo-systeem

Het zijn voornamelijk telescopen met een vorkstatief die zijn uitgerust met een GoTo-systeem. Met een GoTo-systeem hoeven astronomische objecten zoals sterrenstelsels, planeten of nevels niet meer handmatig opgezocht te worden. Moderne telescopen zijn vaak uitgerust met een handcomputer of app die voorgeprogrammeerde hemellichamen bevatten. Na het uitlijnen van de telescoop, hoef je alleen maar een hemellichaam naar wens in te toetsen en het GoTo-systeem zal automatisch de juiste coördinaten voor je opzoeken. Indien de telescoop voorzien is van een volgsysteem zal de telescoop het opgezochte hemellichaam bovendien automatisch blijven volgen.

Statieven

Het statief
Een telescoop moet ondersteund worden door een statief. Een telescoopstatief heeft de volgende functies:

  • De telescoop stabiel houden zodat je een optimaal beeld krijgt
  • De telescoop richten op objecten
  • De stand van de telescoop aanpassen tijdens waarnemingen van sterren, om de rotatie van de aarde te compenseren
  • Je handen vrijhouden, zodat je alle ruimte hebt om te focussen, oculairs te verwisselen, observaties te noteren of objecten na te tekenen

Er zijn twee soorten statieven: een azimutaal statief en een equatoriaal statief.

Azimutale statieven

Een azimutaal statief beweegt over twee assen: de horizontale as en de verticale as. Om de telescoop op een bepaald object te richten, roteer je deze via de horizontale as. Vervolgens roteer je de telescoop naar boven, op de verticale as, zodat het object waarneembaar wordt.

Een azimutaal statief is erg makkelijk in gebruik, dit type wordt dan ook veel toegepast bij beginnerstelescopen. Hoewel een azimutaal statief een buitengewoon gebruiksvriendelijk statief is, is het wel moeilijk om hiermee sterren perfect te volgen. Voor het volgen van een zich verplaatsende ster moet je de telescoop continu op en neer bewegen in een soort zigzag vorm, een vloeiende beweging is dus niet mogelijk. Om deze reden is dit type statief niet geschikt voor astrofotografie.

Equatoriale statieven

Een equatoriaal statief heeft twee loodrecht op elkaar staande assen. Deze beide assen, de rechte klimmingsas (RA- of uur-as genoemd) en de declinatie-as (DEC- of elevatie-as genoemd) zorgen ervoor dat de draaiing van de aarde vloeiend gecompenseerd wordt. Bij dit type statief hoef je dus, in tegenstelling tot bij een azimutaal statief, de telescoop niet op en neer te bewegen. Er bestaan twee typen equatoriaal statieven, het Duits equatoriaal statief en het vorkstatief. Bij beide soorten is de telescoop vaak uitgelijnd op een van de polen van de aarde, waardoor sterren met een vloeiende beweging gevolgd kunnen worden. Daarnaast zijn sommige equatoriale monteringen uitgerust met cirkels, hierdoor kan een hemellichaam gemakkelijk opgezocht worden aan de hand van coördinaten. Een equatoriaal statief dat is uitgerust met een gemotoriseerde as, GoTo-technologie, volgt een hemellichaam automatisch als je deze hebt ingevoerd in de computer van de telescoop.

Let op! Wil je je bezig houden met astrofotografie? Dan heb je altijd een equatoriaal statief nodig.

Finderscopes

Een finderscope wordt gebruikt om de telescoop te richten op het object dat je wilt waarnemen. Finderscopes werken hetzelfde als het vizier op een geweer. De finderscope wordt bovenop de telescoop geplaatst en dient voor gebruik te worden uitgelijnd met de telescoop. Finderscopes worden meestal meegeleverd met de telescoop.

Red dot finder
Zoeken met een red dot finder (RDF) werkt op dezelfde manier als met een standaard zoeker. Bij een red dot finder wordt een rood lichtpuntje op een glazen plaatje geprojecteerd. Via deze lens kijk je naar de sterren, je ziet de rode stip dus op de achtergrond tegen de sterrenhemel. Door de rode stip op een object aan de hemel te plaatsen wordt dit specifieke object nu ook in de telescoop gevonden.

Filters

Filters zijn gekleurde glazen plaatjes die in de buis van het oculair geplaatst worden. Ze filteren lichtgolven, waardoor je bepaalde kleuren niet ziet of juist beter ziet. Een filter kan gebruikt worden:

  • Om het beeld van nevels te versterken bij veel lichtvervuiling
  • Om het contrast van kleine objecten te verscherpen en details van de maan en andere planeten duidelijker te maken
  • Om de zon te kunnen observeren

Waarschuwing: kijk nooit rechtstreeks in de zon zonder een filter te gebruiken, hierdoor kunnen je ogen ernstig beschadigd raken.

Dauwkappen

Als je van plan bent om in de nacht te gaan observeren, is het wellicht verstandig om een dauwkap aan te schaffen. Als het 's nachts koud is, bestaat de kans dat de lens van de telescoop condenseert. Om dit te voorkomen kun je een dauwkap gebruiken. Deze wordt rondom de voorkant van de telescoop gevouwen en verlengt op deze manier de buis. Hierdoor wordt de condensatie opgevangen in de dauwkap in plaats van in de buis. Sommige dauwkappen kunnen zelfs verwarmd worden, zodat dauw helemaal niet meer condenseert.