Refractor telescopen

U koopt een refractor telescoop, omdat:

Veel amateurastronomen geven de voorkeur aan een goede refractor ook wel lenzentelescoop genoemd, omdat deze scherpe en diffractie-vrije beelden met een hoog contrast geeft. De refractor wordt vooral gebruikt voor het observeren van manen, planeten en sterren en daarnaast geeft de refractor ook verrassend goede beelden van de heldere Messier, NGC en de objecten uit de IC-catalogus. Onder gemiddelde kijkcondities zal een goede 3 inch tot 4 inch refractor beter zijn dan een 6 inch tot 8 inch reflector of Schmidt-Cassegrain als u de details op de maan en de planeten, het splijten van dubbelsterren en bolvormige clusters wilt observeren. Het wordt wat gecompliceerder als we refractors gaan vergelijken met Maksutov-Cassegrains of Maksutov-Newtonians. Toch zal een goede refractor over het algemeen gelijk of beter zijn dan een Maksutov Cassegrain of Masutov-Newton

Meer lichttransmissie met een refractor

Waarom? In tegenstelling tot reflectoren en catadioptrische systemen (Schmidt-Cassegrain, Maksutov-Cassegrain, enzovoort) hebben refractors geen tweede spiegelbarrière of multi-reflectie die de achtergrond van de hemel verlichten, contrasten verminderen en beelden uitsmeren. Refractors hebben ook de meeste lichttransmissie ─ het percentage van het verzamelde licht gevangen door de telescoop dat uw oog bereikt. Refractors kunnen meer dan 90% van het verzamelde licht overbrengen in tegenstelling tot de 77 tot 80% lichttransmissie van reflectors en 64 tot 75% van Catadioptrische systemen. (Er moet wel bij gezegd worden dat de percentages van de reflectors en catadioptrische systemen alleen bij spiegelreflectie voorkomen. Het licht dat geblokkeerd wordt door een zenithspiegel of tweede spiegel kan voor maar liefst 15 tot 20% meer lichtverlies zorgen in sommige telescopen.)

Lenzentelescopen zijn duurzaam

Lenzen telescopen gaan zeer lang mee. In tegenstelling tot reflectors en catadioptrische systemen, die 1 tot 1.5% reflectiviteit van het spiegeloppervlakte verliezen per jaar door de langzame oxidatie van de aluminium coating. De lichttransmissie van een gemakkelijk te onderhouden lenzen telescoop verslechtert vrijwel niet in de loop der jaren. Eeuwenoude lenzentelescopen worden nog steeds gebruikt en zeer geprezen door kritische amateurs. De grootste lenzentelescoop ter wereld (de Yerkes-sterrenwacht van 40 inch) wordt al op professionele wijze gebruikt sinds 1897.

Meer details met een refractor telescoop

Wat is het resultaat van minder lichtbreking (diffractie) en meer lichttransmissie? Bij gunstige weersomstandigheden zal u met een simpele refractor subtiele maan- en planeetkenmerken met een ruimer eenvoudiger te observeren contrastrange en met meer scherpe details dan mogelijk is met reflectors en catadioptrische telescopen. Vooral tijdens nachten waarin u niet veel kunt zien als de details die zichtbaar zijn met een grote telescoop vertroebelt worden in onze atmosfeer. Een kleinere refractor kijkt door een kleine gebied in onze onstabiele atmosfeer en de beelden zijn daarom minder aangetast door deze vertroebeling. Een goede 80mm refractor bijvoorbeeld kan meer maandetails laten zien dan u ooit zal kunnen zien met uw blote oog in uw hele leven

Vergrotingscapaciteit van lenzentelescopen

Coma (een beeldfout die sterren weergeeft als een soort V vorm aan de randen van het beeldveld) bij spiegeltelescopen is niet aanwezig bij lenzentelescopen. Refractors kunnen sterren die dicht bij elkaar staan beter laten zien (zogenaamde dubbelster observaties). Omdat de maan en de planeten allemaal beschenen worden door de zon, is de grote lichtverzamelingscapaciteit niet zo belangrijk als vergrotingen in het zonnestelsel. De relatief kleine opening van een refractor is daarom vaak een voordeel voor dit soort observaties net zoals de grote vergrotingscapaciteit door de relatief lange brandpuntsafstand bij lenzentelescopen.

Wel of geen motor/GoTo bij refractors?

Voor alleen het observeren van maan, planeten, binaire en sterclusters is een Azimutale refractor voldoende. Als de refractor gebruikt wordt door het hele gezin dan is een motor aan te bevelen om objecten in het observatieveld te houden zodat iedereen hetzelfde beeld kan zien. Ook voor het maken van foto’s van maan en planeten heeft u zo’n motor nodig. Doordat kleinere refractors minder licht kunnen verzamelen worden deze bijna niet gebruikt om foto’s te maken van nevels ver in de ruimte en sterrenstelsels. Een zogenaamde volgmotor wordt altijd aangesloten op de montering en kan afhankelijk van het type motor alleen de horizontale as of zowel de horizontale as verticale as corrigeren. Op de motor zit een handbediening aangesloten waardoor u de telescoop naar boven en van links naar rechts (of andersom) kan bewegen. Indien u de montering uitbreid met een Go-To functionaliteit zal op de handbediening zich extra knoppen bevinden. Met de ingebouwde computer op de handcontroller zal naargelang het object wat u wilt bekijken automatisch de sterrenkijker hiernaartoe bewegen.

Nadelen van lenzentelescopen?

Zijn er nadelen aan een refractor? Naast de zeer dure apochromatische ontwerpen, hebben alle refractors te maken met chromatische abberatie (of ‘onechte kleur’ / kleurfouten). Dit is een optische fout die voor een wazig, en normaal gesproken bezwaarlijk, bleke paarse gloed rond heldere sterren, onderdelen van de maan en de planeten zorgt. Chromatische abberatie wordt meer zichtbaar als het diafragma toeneemt en brandpuntsafstand afneemt, hoewel moderne optische systemen het probleem opdelen in twee elementen van achromatische refractors ─ en elimineren het in drie tot vier lensapochromatische systemen. Refractors zijn licht in gewicht en betaalbaar bij de kleine maten, maar de grotere zijn duurder dan reflectors en de catadioptrische telescopen vanaf 4 inch (102mm) en groter. Een premium 4 inch apochromatische (ofwel een lenzentelescoop die gebruik maakt van 3 of meer lenzen en geen beeldfouten heeft) refractor kost en weegt meestal vier tot 8 keer zoveel als een 4.5 inch reflector of 3.5 inch Maksutov-Cassegrain.

Als deze nadelen en als het vangen van veel licht niet essentieel zijn ─ een grotere reflector vangt meer licht ─ dan zijn de helderheid, het contrast en de beeldkwaliteit van een goede refractor waarschijnlijk iets voor u.

De verschillende refractors
(Gebruikt in zeer goede kijkomstandigheden en zonder lichtvervuiling, uit Astronomy Magazine)

5 = fantastisch; 4 = zeer goed; 3 = goed; 2 = voldoende; 1 = slecht

Kleine lenzen (2 inch tot 3 inch): speelgoed en goedkope refractors
Draagbaarheid: 5
Opzetten: 5
Gebruiksvriendelijkheid: 2
Maanobservaties: 2
Kometen: 1
Dubbelsterren: 1
Sterrenstelsels en nevels: 1
Planeten: 1

Kleine lenzen (3 inch tot 4 inch) achromatische refractors
Draagbaarheid: 5
Opzetten: 3
Gebruiksvriendelijkheid: 3
Maanobservaties: 5
Kometen: 2
Dubbelsterren: 4
Sterrenstelsels en nevels: 2
Planeten: 4

Gemiddeld grote lenzen (4 inch tot 5 inch) apochratische refractors
Draagbaarheid: 4
Opzetten: 5
Gebruiksvriendelijkheid: 4
Maanobservaties: 5
Kometen: 4
Dubbelsterren: 4
Sterrenstelsels en nevels: 3
Planeten: 4

Grote lenzen (5 inch tot 8 inch) achromatische refractors
Draagbaarheid: 4/5
Opzetten: 3+
Gebruiksvriendelijkheid: 4
Maanobservaties: 5
Kometen: 4
Dubbelsterren: 5
Sterrenstelsels en nevels: 3
Planeten: 5

Zeer grote lenzen (6 inch tot 8 inch) apochromatische refractors
Draagbaarheid: 2
Opzetten: 4
Gebruiksvriendelijkheid: 4
Maanobservaties: 5
Kometen: 4
Dubbelsterren: 5
Sterrenstelsels en nevels: 3
Planeten: 5